Panayia Myrtidiotissa, Kithira geleneğinin ve mirasının nesiller boyu aktarılmış en önemli sembollerinden bir tanesidir. Kurulduğundan bu yana Panayia Myrtidiotissa ikonası 4000 adet orthodoks inançlı Kithiralının sembolü olmuştur. İnanç, yadigar ve yüceltme, bu ikona ile temsil edilen değerlerdir ki; Panayia Myrtidiotissa ikonası, tüm Kithiralıların koruyucusu olmuş ve Kithira’lılara dünyanın her köşesinde eşlik etmiştir. Manastır, adanın doğusunda, Kolokorines köyünün üst kısmında yer alır. Manastırın çevresi ziyaretçilerini din ve huzur duyguları ile telkin eder. Manastırın bahçesinin içinde, kilisenin orta göbeğinin dışında ki merdivenler, barış ile bağlantılı kutsal güç, sevgi ve beraberlik duygusu yaratırlar.
Yerel efsaneye göre; Çobanın biri bir gün koyunlarını bu bölgede bırakır. Bir gün, koyunlarını otlatırken, bir çalılığın yanında durmakta olan bir ikona bulur. Çoban ikonayı alıp evine götürür. Her nasılsa; çoban gece uyurken, ikona tekrar çalılığa döner. Bir gece, bir melek çobanın rüyasına girer ve çobana; “ Meryem Ana ‘mız senden, çalılığın hemen yanına, kendisi için küçük bir kilise yapmanı istiyor” der.
Bugün bu kiliseyi ziyaret edebilirsiniz, kendisi 19. yy’da inşa edilen yeni kilisenin sol tarafında bulunur. Panayia Myrtidiotissa manastırı birçok oda ile çevrelenmiştir. Kithira’da her yıl, devam eden ve “ Dekapentismos” olarak adlandırılan bir gelenek gerçekleştirilmektedir. Her yaz, 1 Ağustos ‘tan 15 Ağustos’ a kadar, Hz. Meryem’in göğe yükselişinin kutlandığı gün, inananlar; Meryem Ana Manastırları olan; Agia Elessa ve Agia Moni’ye akın ederler, bu period zarfında manastırın odalarında kalırlar, oruç tutarlar, kutsal seramoniye ve manastır programlarına katılırlar. Eğer siz de “ Dekapentismos “ geleneğine iştirak etmek isterseniz, Kithira’nın kutsal piskoposluğundan bilgi alabilirsiniz.
Kilise’nin üzerinde ki ; Dağa hükmeden denizcinin dini adağı olan “ Stavros’u “ ( Haç ) ziyaret etmenizi ve manzaranın tadını çıkartmanızı öneriyoruz. Ayrıca arabanızla burada ki bozuk yoldan aşağıya doğru inerseniz, batı tarafta yer alan, küçük bir kilise olan Agios Nikolas Karassas kilisesini göreceksiniz. Buradan gün batımını izlemek hayranlık vericidir. Manastırın kuzeybatısında bulunan ve küçük bir liman olan Limnaria’da gecenizi geçirebilirsiniz.
Kutsa Agia Elessa manastırı, Livadi köyünün üzerinde, gemiyi andıran dağın tepesinde uzanmaktadır. Agia Elessa, bu dağda ızdırap çekerek şehit olmuştur. Peloponesse’de zengin bir Hakan olan Elladios’un kızıdır ve hristiyanlığı kabul etmiştir. Seçiminden dolayı babasından zulüm görmüştür. Rahibe olabilmek için bu adaya kaçmıştır. Babası onu takip ederek peşinden adaya gelir ve M.S. 375 yılında onu öldürür. 1871 yılında, şehitliğin ve ondan daha eski olan bir manastırın kalıntılarının bulunduğu bölgede; etrafında hücreleri olan, baş rahibin evi ve diğer yedek alanların bulunduğu, tek odalı kilise mimarisi ile yeni bir kilise inşa edilmiştir. Bugün bu kilisede, inananların “ Dekapentismos “ döneminde kalabilecekleri 20 hücre ( oda ) bulunmaktadır. İnananlar, Azizin hatırasını 1 Ağutos’ta kutlarlar fakat, bu tarih te zaten “Dekapentismos” geleneğinin başlangıç tarihine tekabül eder. Manastır, aynı zamanda sizlere bütün adayı ve tüm kuzey kıyıları kapsayan, muhteşem bir manzara görme fırsatı sunar.
Agia Moni, Kithira’nın doğusunda, Diakofti’nin üst kısımlarında ki dağ silsilelerinin üzerinde yer alır. Eski tarihlerden beridir, bu kilise aziz anamız ( Meryem Ana ) adıyla, küçük kutsal bir ikonayı barındırmaktadır ve Agia Moni ismini, uzaklığından ve yalnızlığından almıştır. 23 Eylül 1767 ‘de, adı bilinmeyen bir çoban, Meryem Ana ‘nın çift taraflı ikonasını ( ve ikonada şöyle yazar: Herşey için tek umut ) ve yanında ki çalılıkta Agios Georgios’un ikonasını bulur. Bölgeye düşen bir yıldırım sonucunda ikona hariç, bölgede ki herşey zarar görmüştür. Kithira’nın piskoposu Nikiforos Mormoris, burayı ziyareti esnasında, küçük kilise ve etrafında ki odalarda meydana gelmiş olan tahribatı görünce, orada ki yöneticiler ve oranın papazı ile yeni bir manastır inşa etme kararı alırlar. 1803 yılında Theodoros Kolokotronis, çok iyi bir ailevi ilişkisi bulunan Alvanakis Ailesinde, Kithira’da kalmıştır.
Anılarında, Moreas’ın yaşlısı şöyle yazmıştır: “ Agia Moni’nin kutlamalarına bir kez katılmıştım. Manastır oldukça büyük idi ve birinci Türk işgali sırasında zarar görmüştü. Ben yanından geçerken zarar görmüş çitler vardı ve kilise ağaç dallarından zarar görmüştü. O zaman şöyle yemin etmiştim: “ Yüce Meryem Ana, bize vatanımızı düşmanların elinden kurtarmamıza yardım et ve ben de bu savaştan galip çıkarsak, senin kiliseni aynen eskisi gibi yeniden yaptıracağım ( 1803) “. Bana yardım etti ve devrimimizin ertesi yılı, yeminimi tutarak Meryem Ana’ya kendi kilisesini tamir ettirdim.”
Yenilenme işleri ve manastırın genişletilmesi 19. yy’da tamamlanmıştır. Gözenekli taştan oyulmuş olan çan kulesinin inşası ise 1848’de tamamlanmıştır. Mabedin mimarisi ise tek odalı basilica şeklindedir . Kilisenin ön cephesi çok etkileyicidir. Çevredeki alan, Diakofti ve kuzeyde ki Maleas kıyılarının manzarası büyüleyicidir. Diğer yandan da kilisenin arka tarafından Avlemonas köyünü, Paleapolis’in arazileri dahil olmak üzere adanın tüm doğu kıyılarını görebilirsiniz. “ Dekapentismos “ geleneği, inananların 1 ile 15 Ağustos tarihleri arasında gerçekleşen kutlamalar esnasında, manastırda ki odalarda kalmaları ve kutlamaları ile burada gerçekleşir. Agia Moni 6 Ağustos’ta kutlanır.
Ossios ( Mübarek) Theodoros, Kithira’nın koruyucusudur. 9. yy’ın sonunda Koroni’de doğmuştur. Evlenip, 2 çocuk sahibi olduğu Nepflio’da büyümüştür. En büyük isteği bir rahip olmaktı. Theotokos Tis Diakonias Manastırında ki hücrelerde kalmak için önce Roma’ya, sonra da Monemvassia’ya gitmiştir. “ Beggary’nin Bakire Meryem’i” yaklaşık 921 yılında, adanın Crete Saracenleri tarafından hemen hemen mahfedildiği yıllarda, Kithira’ya gelmiştir. Eski bir kilise olan, Saint Sergios ve Bachus kilisesinde rahip olarak kalmıştır.12 mayıs 922’de Ossios Theodoros ölmüştür. Ölümünden bir süre sonra oradan geçmekte olan bir denizci, Theodoros’un cesedini hiç zarar görmemiş halde bulur. Eski kilise 12. ve 13. yy lar arasında, Monemvassia’dan gelen teknisyenler tarafından yeniden inşa edilmiş ve Ossios Theodoros’un aziz ruhuna ithaf edilmiştir. Geçen yıllar içerisinde bu kilise, manastıra dönüştürülmüştür. Kilise 1630 yılında, Kithira piskoposu Athanassios Valerianos tarafından yenilenmiştir. Manastır, Logothetianika köyünün dışında yer alır. Aynı bölgede, bir ingiliz okulu yeniden inşa edilmiştir ve şu anda dinlenme tesisi ve müze olarak işlev görmektedir.
Bu küçük kilise, Agia Moni ve Avlemonas arasında ki dağın üzerine inşa edilmiştir. Burada 2 kilise bulunur: Doğuda ki kilise Agios Georgios ‘a adanmış, tek odalı, yerleri mozaik, duvarları kemerli olan kilise, 7. yy’da inşa edilmiştir. Batıda ki kilise ise: Yine tek odalı, Kithira tarzı kubbeli’dir. Paniya Myrtidiotissa ve Agios Nikola’ya adanmıştır ve tipik Kithira mimarisi ile övünür… Bölgede ki kazılar dağın tepesinde ki Minoan mabedini ortaya çıkartmıştır. Buraya yapacağınız küçük bir gezi, size eşsiz manzaranın tadını çıkartabilmeyi vaadediyor..
Adanın en önemli kiliselerinden bir tanesidir ve Livadi’de bulunur. Ortasında ki kubbesi ile haç şeklinde ki kilise, 5 evlik arazi üzerine kurulmuştur. Duvarlarında 3 katman halinde resimler bulunur; Birinci katman: 10 ve 11. yy’larda yapılmıştır, İkinci Katman: 13. yy’ da yapılmıştır, Üçüncü Katman : Post Bizans duvar boyamalarını ihtiva eder ve 16. yy’da yapılmıştır. Kilise, Livadi’nin merkezinde yer alır.
Agios Dimitrios Kilisesi Pourko’da; Livadi ve Agios Elessa köylerinin arasında yer alır. Burası, 4 kilisenin dörtgen şeklinde bir avlu oluşturduğu bir kompleks’tir, girişi batı tarafındandır. Güneyde ki kilise Agios Dimitrios’a adanmıştır, Kuzeybatıda ki Hz Meryem’e adanmıştır, Kuzeyde ki kilse Agios Nikolas’a ve Güneydoğuda ki ise Baş Melek Mihail’e ya da diğer adıyla Agios ( Aziz) Vassilos’a adanmıştır. Bu mimari antikalık başka hiçbiryerde bulunmaz ve bu kompleksi eşsiz kılar. 3 katmanlık duvar boyaları ise hala korunmaktadır. Bunlardan en önemlisi: Dimitrios adıyla bilinen ressam tarafından tamamlanmış olan ikinci katmandır. Bir kitabe der ki: “ Monemvassia’dan Dimitrios; günahkar, alçak gönüllü başpiskopos..”
Arei köyünde yer alan bir kilisedir. İnşası 13. yy’ da tamamlanan, balkonu olmayan, sekizgen şeklinde bir kubbesi olan bir kilisedir. Bizans ve Post Bizans duvar boyaları hala korunmaktadır.
Agia Varvara, adanın Bizans Başkenti olan, Agios Dimitrios’ta, bugün kü Paleohora’da yer almaktadır. Kilise, kubbeli bir haç formundadır. 13. yy’da Monemvassia’lı bir zanaatkar tarafından inşa edilmiştir. Yerel orijinli çatısı “ heloplaka” olarak adlandırılır ve karakteristiktir.
Kapsali’den 60 mt yükseklikte, kayalık bir yamacın üzerine inşa edilmiştir. Agios Ioannis, hacı meskeni olan 2 odası ve bir mutfağı ile inşa edilmiş olan, bir mağara kilisedir. Orjinal mesken, kilisenin girişinde ki kitabede de yazdığı gibi : 17 yy’da, Manastırın yenilenmesi devam ederken ( 1725 yılında ), inşa edilmiştir. Efsaneye göre Ioannis : “ Yeni Ahit İncil’in son bölümünü” yazmaya, Potamosa gitmeden önce, bu mağarada başlamıştır.
Manastır 1825’te papaz Magalokanomos tarafından, Dimonas köyünün yakınlarında, Dan Xiroulaki’de inşa edilmiştir. Efsaneye göre : Papaz, inşaatın tamamlanabilmesi için para biriktiriyordu. Bu konuda İstanbul’dan yardım isterken, bir gemi korsanı ile tanışır, bu korsan ona Melidoni plajında saklamış olduğu; eski çömlek, mücevherat, sikkeler ve diğer değerli eşyaları gösterir ve onları aslı nereden bulduğunu yani gerçek yerlerini anlatır. Papaz Kithira’ya geri döner ve korsanın dediklerini uygular ve bir kap bulur. Bu hazine ile kilisenin inşasını tamamlamayı başarır. Bu kabı kilise kulesinin tepesine yerleştirir; amacı , hem dekoratif bir görüntü sağlamak hem de şükranlarını ifade edebilmekti. Manastır özel mülkiyettir. Bu sahiplik elden ele geçecek şekilde Megalokonomas veya Mexas ailelerinden papaz olmaya karar verilen oğula devrediliyordu.
Bu kilise, Mylopotamos yakınlarında, köyün 3 km kuzeybatısında, yemyeşil bir su pınarının üst kısmında yer alır. Kilise, 8 km uzunluğunda ve 7 km eninde bir mağaranın içine inşa edilmiştir. Hücre şeklindeki odalar da bu bölgede bulunur. Panayia Eleoussa’nın küçük ikonası, Orfani adıyla bu bölgede bulunmuştur. Kilise, “Theotokos'u” (Mesih’e hayat veren) simgeleyen ve ortada duran ikonası, sol tarafta Agios Georgios ikonası ve sağ tarafta; Eptanissa adaları olan: Spiridonas Dionissios ve Gerassimos adalarının koruyucusu olan azizlerin ikonaları bulunur Panayia Orfani kilisesinin isim günü 15 ağustos’ta kutlanır.
Hz Meryem’e ( Katolik stil ) adanmış olan bu katolik kilisesi, Venedik egemenliği döneminde Hora kalesinde, 1580 yılında inşa edilmiştir. 1806 yılında, Panayia Myrtidiotissa adıyla Ortodoks kilisesi olarak tahsis edilmiştir. Panayia Myrtidiotissa ikonası, adada korsanların hırsızlık korkusu olduğu dönemde, 200 yıl kilisede muhafaza edilebilmiştir. 1842 yılında ikona, Myrtidia manastırına geri gönderilmiştir. Büyük kilisenin yanında , Kalonas ailesine ait olan ve küçük bir kilise olan “ Panayia Orfani” kilisesi yer alır. Girit Türkler tarafından işgal edildiğinde; burada ki ikona ve nesilden nesile aktarılacak olan değerli şeyler, Heraclio’nun Agarathos Manastırında 300 yıl saklanabilmiştir.
İlk hıristiyan dönemini temsil eden basilik kemerleri ile, küçük ve tek odalı olan bu kilise Paleopolis’te yer alır. Bakım ve koruma işlemleri, Birinci Bizans Antikaları süpervizyonu tarafından günümüze kadar devam ettirilmiştir.
Estavromenos Kilisesi yaklaşık 1660 yılında, Kithira piskoposu Filotheos Darmaros tarafından inşa edilmiştir. Bu bölgede önceden beridir varolmuş bir kilisedir. Kilise girişinde Darmaros ailesinin armasının olduğu kitabenin bulunduğu, duvarla çevrili olan bir mülkiyettir. Hz isa’nın çarmıha gerilişine adanmış bir kilisedir, bu kilisenin isim günü ise “sen bizi töre (yasa) nın gazabından kurtardın” duasıyla, büyük Cuma gününde kutlanır. “Lent” esnasında, kilise geleneksel olarak Panayia Myrtidiotissa ikonasını ağırlar. İkona burada Diakenissmos Pazartesisi boyunca kalır ve 1806 yılında Zakintos’lu bir sanatçı tarafından inşa edilmiş olan ikonalıkta durur.
Kubbe ve tek odadan oluşan Bizans Kilisesi, Potamos köyü yakınlarında bulunur. Mimari, adada ki diğer 10 kilise ile aynıdır ve bu mimari tarz Kithira’ya özgüdür.
