Ο δίσκος "Πέρασμα στα Κύθηρα"

Στα Κύθηρα μας ταξιδεύει ο δίσκος αυτός, στο νησί που βρίσκεται στα νότια της Πελοποννήσου, το Τσιρίγο όπως το λεν οι κάτοικοι του. Στα Κύθηρα, στο νησί της Ουράνιας Αφροδίτης. Αντίκρυ στο Ταίναρο... Στο νησί με τις πολλές και μεγάλες αντιθέσεις. Το τελευταίο από τα Επτάνησα. Στο νησί της Παναγίας των μυρτιών, της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας, της Αγίας Ελέσσας του Οσίου Θεοδώρου και της Αγίας Μόνης.

Το νησί με τον δικό του παραδοσιακό τρόπο ζωής, με τις ιδιαίτερες βιοποριστικές απασχολήσεις με την ιδιαίτερη οικιστική τέχνη και οικοτεχνία, με την ιδιαίτερη παραδοσιακή ανδρική και γυναικεία στολή και με την δική του ποιητική και τραγουδιστική λαογραφία.

Το Τσιρίγο είναι σύνδεσμος μεταξύ Μάνης και Κρήτης, όχι μόνο γεωγραφικά αλλά και γλωσσικά και μουσικά. Τα βόρεια του νησιού γλωσσικά μοιάζουν με την Μάνη ενώ τα νότια με την Κρήτη.

Παλαιότερα παιζόταν στο νησί η λύρα , τώρα το βιολί με συνοδεία λαούτου και ακούγονταν οι Κρητικοί κυρίως σκοποί με τοπικές παραλλαγές, ενώ παράλληλα χορεύονται ο Μοραΐτικος καλαματιανός και οι νησιώτικοι συρτοί και μπάλλοι. Υπάρχουν όμως και οι καθαρά τοπικοί χοροί συρτός μονός και διπλός και σταυρωτός οι καθαυτό Τσιριγώτικοι που σώζουν χάρη και πρωτοτυπία. Τα Τσιριγώτικα τραγούδια έχουν μια ιδιαίτερη ποιητική τεχνική πληρότητα και είναι πλημμυρισμένα από λυρική έκφραση. Τα διακρίνουμε δε σε ιστορικά, ρίμες και παραλογές, σε οδοιπορικά, νανουρίσματα και ταχταρίσματα, πειρακτικά, σκωπτικά, σε γαμήλια, αισθηματικά, της ξενιτιάς σε τραγούδια που αναφέρονται στις ομορφιές του νησιού κ.α. Επίσης υπάρχουν τραγούδια και μαντινάδες καθώς και οργανικοί σκοποί που είναι επηρεασμένα από τα άλλα νησιά της Επτανήσου και από την γειτονική Κρήτη.

Αξίζει να προσέξουμε στο δίσκο την παλαιά γαμήλια πατινάδα των Κυθήρων καθώς και το αποκριάτικο τραγούδι ‘ στην Παλιόπολη έκανα ζευγάρι ‘. Ο σκοπός αυτός είναι πολύ παλιός και έχει άμεση σχέση με την περιοχή Φριλιγκιανίκων- Μητάτων- Παλαιόπολης. Τραγουδιόταν μόνο την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς (της Τυρινής) και έχει συμβολικό χαρακτήρα. Χορεύεται στο ρυθμό του απλού Μπουρδάρη και δεν συνοδεύεται από όργανα. Όλα τα ονόματα που ακούγονται είναι παρατσούκλια της περιοχής γνωστά και υπαρκτά, συγχρόνως δε αποτελούν και ονομασία των νηστίσιμων φαγητών της Μεγάλης Σαρακοστής. Αυτού του είδους τα τραγούδια (χωρίς την συνοδεία οργάνων) πολλές φορές τα έλεγαν την ώρα της δουλειάς με τέτοιο ρυθμό και ένταση που το άκουσμα τους μετρίαζε τον μεγάλο κόπο.

Επίσης υπάρχει στο δίσκο και το απολυτίκιο της Μυρτιδιώτισσας ΄' ώσπερ καύχημα θείον...' . Οι στίχοι είναι του αείμνηστου Σοφοκλέους Καλούτση, ο οποίος έγραψε και την ακολουθία της Μυρτιδιώτισσας. Ο Σοφοκλής Καλούτσης υπήρξε για τους Κυθήριους μεγάλος δάσκαλος. ΄Ηταν μουσικολογιώτατος και διέσωσε αυτή τη μελωδία η οποία ακουγόταν τη Μεγάλη Εβδομάδα στη Χώρα. Εκείνη την περίοδο φιλοξενείτο και η σεπτή εικόνα της Παναγίας στον Μητροπολιτικό ναό. Η μελωδία αυτή δημιουργήθηκε μαζί με άλλες εκκλησιαστικές μελωδίες της Επτανησιακής παράδοσης από τον Κυθήριο Αρχιμανδρίτη Σαμουήλ Ζάννη, ο οποίος έζησε στο δεύτερο ήμισυ του περασμένου αιώνα.

Παρ' ότι απευθυνόμαστε σ' ένα μικρό νησί, αυτός ο δίσκος μας παρουσιάζει πολλές εκπλήξεις. Ακουστικές εναλλαγές, ηχοχρώματα, διακριτική ενορχήστρωση, επιλογή τέλεια και αυθεντικές εκτελέσεις. Το άκουσμα αυτού του δίσκου θα περάσει στις επόμενες γενεές και θα σημαδέψει το « Πέρασμα μας στα Κύθηρα».

Μάρτιος του 1991
ΦΕΒΡΩΝΙΑ ΡΕΒΥΝΘΗ
Μουσικός παραγωγός Ε.ΡΑ 1



Δείτε όλα τα άρθρα

Κορυφή
  • …και κάτου από τους άξενους τους ουρανούς, το πλοίο Απόμεινε ακυβέρνητο στο κύμα τ’ αφρισμένο (Ταξίδι στα Κύθηρα, Κώστας Ουράνης 1690 – 1953)